Državni Savet je stavom 8007/04, na zahtev Regije Emilja Romanja, stranim državljanima koji imaju prebivalište prepoznao pravo na aktivno i pasivno glasanje u opštinama.
Opština Forli je 2001.god. donela neke od bitnijih modifika opštinskog Statuta proširujući glasačko pravo i na strance koji imaju prebivalište.
Unutrašnje ministarstvo je međutim januara 2004.god. povuklo ovu odluku objavljujući spis u kojem se iznosi da aktuelno pravno uređenje dozvoljava strancima, koji imaju boravište u Italiji, da organizuju «savetovališta» koja će kao zadatak imati podnošenje predloga lokalnim administracijama, ali ne dozvoljava pravo na glasanje jer bi slično proširenje bilo u suprotnosti sa Ustavom koji predviđa političke funkcije samo za državljane Italije.
Stav državnog Saveta je preokrenuo ovaj stav, ponovo stvarajući prazninu na putu ka punom prepoznavanju prava koje čine mnoge italijanske opštine, kao što je na primer Opština Venecije.
Nešto više o tome će nam reći Pomoćnik za socijalna pitanja u Opštini Venecija, Đuzepe Kaća.
Pitanje: Koliko je korisno mišljenje državnog Saveta za opštine koje nameravaju da modifikuju Statut?
Odgovor: Ovih dana sam imao priliku da pročitam i prostudiram stav državnog Saveta koji se nameće Regiji Emilja Romanja u vezi aktivnog i pasivnog prava na glasanje stranaca ekstrakomunitaraca koji imaju prebivalište.
Anticipirajući odluke koje su ostale italijanske opštine prihvatile 9.aprila 2001.god., dakle pre tri godine, opštinski Savet Forlija je odobrio modifiku opštinskog Statuta predviđajući proširivanje glasačkog prava na opštinskim Savetima – o kojima govori Član 8 Jedinstvenog teksta o doseljeništvu u vezi uređenja lokalnih ustanova – na strance koji imaju prebivalište. Međutim u međuvremenu, 12.januara 2004.god., isti opštinski Savet je suspendovao primenu norme, a pošto je postojala drugačija odluka, tj.famozni spis unutrašnjeg ministarstva, Prefektura Forli-Ćezena je u januaru ove godine iznela suprotan stav u vezi proširivanja glasačkog prava na strane državljane.
Državni Savet, koji predstavlja drugi stepen podnošenja žalbe, je apelaciona žalba podnošena u odnosu na stav Administrativnog regionalnog tribunala koji se odlučio za izbor koji je na početku napravila Opština Forli. Tribunal je odlučio da opštine, putem Statuta, mogu da prošire pravo na pasivno i aktivno glasanje, što se mesnih zajednica tiče, čak i na strance koji imaju prebivalište. Tako nešto se čini putem jednog vrlo važnog prelaza, tj.prelaza koji se odnosi na definiciju stanovništva i učestvovanja stanovnika unutar jedne opštine.
Jedinstveni tekst o doseljeništvu koji govori o životu lokalnih ustanova, Jedinstveni tekst br.267 iz 2000.god., kaže da su organi u mesnim zajednicama, tj.saveti u kvartovima, neophodni i potrebni stanovnicima i biraju se u formama koje stabilišu Statut i pravilnik. Prethodni Član 8 Jedinstvenog teksta o doseljeništvu koji govori o uređenju lokalnih ustanova kaže da opštine, pa čak i kvartovi, promovišu organe u čijem se sastavu nalaze stanovnici koji će doprineti radu lokalne administracije.
Sa ove tačke gledišta je vrlo interesantna interpretacija koju državni Savet daje u vezi termina «stanovništvo» i «učestvovanje stanovnika». Državni Savet piše: «Termin «stanovništvo», povezan sa principom «učestvovanja stanovnika» (…) jasno nameće da se pod lokalnim stanovništvom podrazumevaju svi oni koji imaju prebivalište, Italijani i stranci, i koji iz radnih motiva žive duže vreme na teritoriji opštine i imaju puno pravo da iznesu pred institucije svoje posebne potrebe koje su povezane sa nastanjivanjem na teritoriji.»
Radi se o važnom prepoznavanju i sa pravne tačke gledišta zato što počinje da se stvara ideja o građanima rezidentima (kako ih mi zovemo) ili civilnim građanima (kako ih zove nedavna rezolucija evropskog Parlamenta) koja počinje da proširuje sferu građanskih prava, dakle svih prava, od ekonomsko-društvenih do građanskih i političkih prava, svih žena i muškaraca koji žive na određenoj teritoriji, nezavisno od njihovog porekla i činjenice da li su državljni Italije ili ne.
Ovo je jedan civilizovan korak, korak zasnovan na bici za pravo na aktivno i pasivno glasanje, ali i izbor gradonačelnika i opštinskog Saveta, doseljenika koji žive na našoj teritoriji. U vezi ove druge tačke, kao što možete i sami da pretpostavite, državni Savet se ne izjašnjava zato što se s jedne strane Regija Emilja Romanja ne «čuje», a s druge zato što u nekim aspektima stav državnog Saveta nastavlja da podržava teoriju koja kaže da postoji rezervisanost ustavnog karaktera oko mogućnosti prepoznavanja prava na pasivno i aktivno glasanje unutar opština putem obične modifike opštinskog Statuta.
Pored činjenice što se ovaj stav ne prihvata jasno u državnom Savetu, radi se o stavu koji je u svakom slučaju jako važan i predstavlja prvu parcijalnu pobedu u dugoj bici koju vode neke italijanske opštine, velike i male, Venecija i Đenova među prvima, radi priznavanje prava na učestvovanje i političko predstavljanje novih građana doseljenika koji žive u našoj zemlji.
